Experience Sharing – Remote và Hybrid Working

Remote working là gì

Làm việc từ xa (remote working) là một hình thức làm việc mà người lao động có thể làm việc từ bên ngoài một văn phòng truyền thống. Người lao động có thể làm việc tại nhà, tại văn phòng riêng, quán cafe hay bất kì địa điểm nào họ muốn.

Hybrid working là gì

Hybrid working là hình thức làm việc cho phép nhân viên làm việc từ xa kết hợp lên văn phòng vào một số ngày nhất định.

Sau COVID19 thì cái nhìn của các doanh nghiệp cũng như người lao động đối với 2 hình thức làm việc remote working và hybrid working đã khác trước rất nhiều, và cho dù có nhiều ý kiến trái chiều, hầu hết mọi người đều có thể nhận thấy là số lượng công ty cho phép nhân viên làm việc remote hay hybrid đã tăng lên đáng kể.

2 mô hình làm việc này có những ưu, nhược điểm từ cả góc độ doanh nghiệp lẫn góc độ người lao động. Trong bài viết này, tác giả muốn đưa ra các bình luận dựa trên kinh nghiệm cá nhân về một số những ưu, nhược điểm từ góc độ của người lao động.

Ưu điểm của remote và hybrid working đối với người lao động:

Có thể làm việc cho các công ty nước ngoài: Làm việc từ xa cũng có nghĩa là những cơ hội việc làm của bạn không bị giới hạn nhiều bởi vị trí địa lí nữa, từ đó mở ra nhiều cơ hội hơn, đặc biệt là cơ hội làm việc cho các tổ chức nước ngoài. Dù bạn làm theo dạng hợp đồng thời vụ (contractor, freelancer) hay làm nhân viên toàn thời gian (fulltime employee) thì cũng đều có khả năng bạn sẽ nhận được một mức thu nhập (tính theo giờ hoặc tổng thu nhập 1 năm) cao hơn mức trả của các công ty trong nước. Lí do đơn giản là vì Việt Nam là một nước đang phát triển nên mức lương ở nước ta thấp hơn so với ở các nước phát triển, nên các công ty ở những nước này muốn tuyển dụng nhân sự ở Việt Nam để cắt giảm chi phí nhân sự của chính họ. Vì vậy mà bạn hoàn toàn có khả năng có được một mức lương cao hơn so với mặt bằng chung ở Việt Nam trong khi công ty (hoặc các công ty) của bạn vẫn tiết kiệm được một khoản chi phí nhân sự lớn hàng năm. Ngoài ra, việc làm việc cho các tổ chức nước ngoài còn có khả năng giúp bạn học hỏi được tác phong làm việc chuyên nghiệp, tư duy và cách làm việc của những quốc gia phát triển hơn, rèn luyện tiếng Anh, …

Tiết kiệm chi phí: Làm việc từ xa giúp bạn tiết kiệm nhiều loại chi phí cho bản thân như chi phí cho việc di chuyển (xăng xe, bảo dưỡng xe), chi phí ăn uống (vì bạn có thể chủ động ăn tại nhà dễ hơn, bớt bị đồng nghiệp rủ rê ăn uống tại công sở hơn), chi phí mua quần áo công sở, … Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn đúng với tất cả mọi người vì mỗi người có những nhu cầu khác nhau cho công việc và cuộc sống, và vì làm việc từ xa sẽ phát sinh các chi phí khác (trừ phi các chi phí này được công ty chu cấp) như tiền nâng cấp mạng internet để đảm bảo công việc, tiền điện và tiền điều hoà sẽ tăng cao nếu bạn thường xuyên làm tại nhà, tiền mua chỗ ngồi ở coworking space hoặc tiền đồ ăn, uống nếu bạn ra cafe làm việc, …

Linh hoạt và chủ động về địa điểm làm việc: Không phải ai cũng thích làm việc tại cùng một địa điểm cả 5 ngày / tuần và đôi khi là nhiều hơn. Làm việc từ xa giúp bạn chủ động được nơi làm việc sao cho phù hợp với cá nhân bạn và không bị nhàm chán. Với những người thích du lịch thì điều này lại càng tuyệt vời vì bạn sẽ dễ dàng đi du lịch hơn rất nhiều. Tuy nhiên, không phải ai cũng thích và cũng có thể thích nghi được với việc đi chơi mà vẫn phải mang laptop đi theo làm việc.

Linh hoạt và chủ động về thời gian: Nếu bạn làm freelance thì thường bạn sẽ là người tự quyết định thời gian làm việc của chính bạn, từ đó mà có thể đảm bảo được thời gian dành cho những việc quan trọng trong cuộc sống của bạn như gặp gỡ bạn bè, đưa đón con cái, tham gia các sự kiện của gia đình và họ hàng, rèn luyện thể dục thể thao, tham gia các hội thảo, sự kiện, đi nghe nhạc, … Nếu bạn làm nhân viên toàn thời gian thì cho dù là remote hay hybrid working thì mức độ chủ động về thời gian cũng sẽ đều bị hạn chế hơn nhiều so với các freelancer, tuy nhiên bạn vẫn có mức độ linh hoạt nhất định, nhiều hơn so với công việc văn phòng truyền thống, đủ để dành thêm thời gian cho những điều quan trọng khác trong cuộc sống của bạn.

Năng suất lao động: Tuỳ vào mỗi người mà điều này có thể đúng hay sai, tuy nhiên khi được tự do và chủ động sắp xếp công việc và lịch làm việc cũng như môi trường và các thiết bị cần thiết đúng với nhu cầu của bản thân thì năng suất lao động của bạn sẽ có thể được tăng lên đáng kể. Để làm được điều này thì bạn cũng cần phải lưu ý đến các nhược điểm của remote và hybrid working được nêu dưới đây.

Nhược điểm của remote và hybrid working đối với người lao động:

Thiếu môi trường giao tiếp trực tiếp: Dù làm việc từ xa có nhiều ưu điểm, nhưng có một điểm yếu phát sinh từ chính những điểm mạnh của hình thức làm việc này mà không phải ai cũng dễ dàng nhận ra, đó là việc thiếu tiếp xúc trực tiếp giữa người với người. Điều này gây ra một số tác hại sau:

• Ít giao tiếp với đồng nghiệp hơn, từ đó khó xây dựng các mối quan hệ sâu và chất lượng. Đối với những người chưa có nhiều kinh nghiệm đi làm thì điều này còn tệ hơn nữa vì họ sẽ không gây dựng được những mối quan hệ tốt làm bệ phóng cho sự nghiệp của họ sau này.
• Ít cơ hội học hỏi thông qua trực tiếp quan sát những người khác làm việc. Có những công việc mà khi ta được nhìn sếp hoặc những người dày dặn kinh nghiệm hơn làm thì bạn sẽ dễ hiểu, dễ tiếp thu và mở mang đầu óc được ra hơn rất nhiều so với việc tự mày mò tìm hiểu. Ít tương tác trực tiếp cũng có nghĩa là ít cơ hội được những người khác chỉ dạy hơn nếu như ta không chủ động tìm đến họ.
• Việc làm việc một mình trong thời gian dài sẽ dẫn đến việc bị thiếu tương tác xã hội và tuỳ vào tính cách mỗi người mà điều này có thể ảnh hưởng ít hay nhiều tới tâm lý của chúng ta, gây ra những hệ quả không mong muốn như cảm thấy tù túng, căng thẳng, chán nản, … Ít tương tác xã hội cũng đồng nghĩa với việc ta sẽ chậm cập nhật những thông tin đời sống cần thiết hơn. Với những người trẻ tuối, thậm chí việc không được gặp gỡ những người khác giới tại văn phòng cũng có thể là một điểm yếu làm ảnh hưởng tới chất lượng công việc và cuộc sống.

Khó giao tiếp: Việc giao tiếp online đòi hỏi một số kĩ năng hơi khác so với giao tiếp trực tiếp, và những ai chưa có nhiều kinh nghiệp làm việc hoặc tiếng Anh còn hạn chế thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn, và nếu không biết cách vượt qua thì sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới chất lượng công việc và cuộc sống.

Để công việc lẫn quá nhiều vào cuộc sống cá nhân: Tôi cho rằng việc có thể đạt được 100% work-life balance là rất khó vì công việc là một phần rất lớn của cuộc sống mỗi người và nếu bạn thực sự yêu thích và có trách nhiệm với công việc của mình thì bạn rất khó có thể phân tách rạch ròi giữa công việc và đời sống cá nhân như việc bật một cái công tắc chẳng hạn. Dù là như vậy nhưng làm việc từ xa có khả năng làm mờ đi rất nhiều ranh giới giữa công việc và đời tư (vì ta làm việc tại nhà và các thiết bị phục vụ công việc của ta lúc nào cũng có mặt tại nhà), từ đó khiến ta dành quá nhiều thời gian và tâm trí cho công việc thay vì cho những điều quan trọng khác nữa trong cuộc sống (gia đình, sức khoẻ, …). Nếu không có kĩ năng quản lý bản thân và quản lý công việc tốt, ta sẽ dễ kiệt sức sao một thời gian làm việc quá căng thẳng.

Chính vì những nhược điểm này mà người ta nghĩ ra mô hình hybrid working nhằm tận dụng được các ưu điểm của remote working nhưng vẫn có được những tương tác, giao tiếp trực tiếp người với người cần thiết cho sự phát triển lành mạnh và lâu dài của người lao động, đặc biệt là những người còn ít kinh nghiệm.

Các kĩ năng cần thiết để làm remote và hybrid work:

Kĩ năng giao tiếp: Để làm việc từ xa thì ta cần có khả năng giao tiếp nhanh, gọn, hiệu quả và bằng nhiều hình thức khác nhau (email, chat, video call, …). Việc này nghe tưởng đơn giản nhưng cần mức độ tinh tế, kinh nghiệm, và thực hành nhất định để có thể làm tốt được vì khi ta không gặp trực tiếp nhau, rất khó để nắm bắt được sắc thái cảm xúc của người đối diện trong giao tiếp chỉ thông qua chat hay email, kể cả khi đó là video call thì cũng có những hạn chế nhất định.

Có kỉ luật và khả năng tự tổ chức, quản lý công việc và đời sống cá nhân: Khi không có áp lực của sếp ngồi bên cạnh quản lý hay ánh mánh của những người đồng nghiệp khác thì ta rất dễ trở nên lười biếng. Ngoài ra, nếu như ta tận dụng quá nhiều sự linh hoạt của hình thức làm việc này thì có thể dẫn đến việc ta dành quá nhiều thời gian cho những việc riêng (gặp gỡ bạn bè, làm việc nhà, vui chơi giải trí, …) và không đủ thời gian cho việc chính của mình. Điều này nếu diễn ra trong thời gian dài sẽ làm suy giảm kết quả công việc và xa hơn nữa là sự phát triển và thăng tiến trong sự nghiệp của chúng ta. Ngược lại, như đã phân tích ở phần nhược điểm bên trên, ta cũng có thể rơi vào tình trạng làm việc quá nhiều, cảm giác không lúc nào có thể ngừng việc để dành thời gian nghỉ ngơi và tái tạo sức lao động. Điều này là rất nguy hiểm đối với sức khoẻ của chúng ta. Ngoài ra còn nhiều tình huống trớ trêu nữa có thể xảy ra, ví dụ như khi ta làm việc tại nhà thì những người khác (thậm chí bao gồm cả gia đình, bạn bè) có thể một cách vô thức hình thành những suy nghĩ và kì vọng không đúng đối với ta như làm việc tại nhà thì rất nhàn, làm việc từ xa thì chắc là giàu lắm, hay làm việc ở nhà thì đương nhiên phải lo lắng xử lý công việc gia đình như bếp núc, dọn dẹp, … Nếu không biết cách xử lý khéo léo những điều này thì cũng sẽ ảnh hưởng đáng kể tới chất lượng cuộc sống. Chính vì vậy mà ta cần rèn luyện tính kỉ luật cho bản thân để làm việc tập trung và năng suất, biết tự tổ chức và quản lý công việc cũng như đời sống cá nhân một cách khoa học, hiệu quả và khéo léo khi làm việc từ xa.

Kĩ năng thích nghi với sự thay đổi: Trong thời đại ngày nay, dù ta làm công việc nào thì cũng nên rèn luyện khả năng thích ứng nhanh với những sự thay đổi. Tuy nhiên, đối với những công việc làm việc từ xa, thường những sự thay đổi có thể sẽ đến nhanh và gấp gáp hơn (vì nhiều lí do, từ việc bản thân ta thiếu giao tiếp trực tiếp với những nhân sự quan trọng trong công ty nên thiếu thông tin và bị bất ngờ trước những thay đổi, cho đến bản chất của những công việc hay doanh nghiệp chọn mô hình làm việc từ xa cũng là những doanh nghiệp có tư duy cởi mở và muốn phát triển nhanh).

Bên cạnh những kĩ năng nêu trên thì làm remote work và hybrid work cũng vẫn đòi hỏi mỗi cá nhân phải có những kĩ năng cơ bản khác như kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng tự học, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng tạo dựng niềm tin cho người khác, …

Tổng kết:

Nhìn chung, remote working và hybrid working đều mang lại nhiều lợi ích cho người lao động. Tuy nhiên ta cũng cần phải xem xét các nhược điểm để đưa ra lựa chọn phù hợp nhất. Mô hình hybrid working có thể là giải pháp tốt nhất, giúp tận dụng được các ưu điểm của remote working và vẫn đảm bảo được sự tương tác, giao tiếp trực tiếp cần thiết cho sự phát triển của người lao động.

Nếu như bạn có những tính cách và kĩ năng phù hợp để làm việc theo mô hình remote hoặc hybrid working thì tôi khuyến khích bạn hãy thử trải nghiệm để có được các kĩ năng và kinh nghiệm làm việc quốc tế, có một mức thu nhập tốt, có thêm thời gian dành cho gia đình và bản thân, nhờ đó mà nâng cao chất lượng của cả công việc lẫn cuộc sống cá nhân của bạn.

Mời các bạn ghé chơi nhà mình và đọc thêm nhiều thông tin thú vị tại: https://datatute.vn/